حسن حسن زاده آملى

41

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)

درس 14 : تقسيم كره به بروج در درس نهم گفته آمد كه دائره منطقة البروج از چهار نقطه اعتدالين و انقلابين ، و از نقاط متوهم ميان هر يك از نقطه اعتدال و انقلاب ، به دوازده قسم متساوى قسمت مىشود و هر قسمت را برج نامند ، اكنون سخن ما اين است : چون شش دائره عرض بگذرانيم كه يكى از آنها از دو نقطه انقلاب بگذرد و اين همان دائره ماره به اقطاب اربعه است ، و يكى ديگر از آنها از دو نقطه اعتدال بگذرد كه قطب آن نقطه انقلاب خواهد بود ، چنان كه اولى قطب آن نقطه اعتدال خواهد بود ، و چهار ديگر از آنها از هشت نقاط متوهم ميان نقطه اعتدال و انقلاب بگذرند و اقطاب آنها نيز بر دائره منطقة البروج خواهند بود ، پس مجموع فلك ثوابت از توهم ترسيم اين دوائر ششگانه ، به دوازده قسم متساوى تقسيم مىشود ، و هر قسم كه بين دو نصف دائره از دو دائره عرض از قطب تا قطب منطقة البروج قرار مى گيرد آن را يك برج نامند و به همان ترتيبى كه در درس نهم گفته ايم مجموع فلك ثوابت به بروج حمل و ثور و جوزا تا آخر ، تقسيم مىشود . مثلا ا ب ح دائره البروج بر دو قطب ده ، و ب اول حمل ، و ب و برج حمل ، و د ب ه و د وه هر يك نصف دائره عرض ، و قوس ب و مقدر هر يك از دو زاويه ب د و و ب ه و خواهد بود و غرض اين است كه همه د ب ه و كه محصور بين دو نصف دائره عرض است برج حمل مى باشد . پس اگر كوكبى در هر يك از دو نقطه رح مثلا بوده باشد در برج حمل است و على هذا القياس .